حقوق خویشاوندان در رساله حقوق امام سجاد (علیه السلام)

رعایت حقوق اعضای خانواده، موجب استحکام بنیان خانواده می شود. 

مقدمه

خانواده، اولین نهادی است که انسان در آن قدم می گذارد و تا آخر عمر بنابر نیاز طبیعی ای که در او قرار داده شده است، وابسته به این نهاد بوده و هست. برخی از کسانی که به اعتراض نادیده شدن حقوق زنان، قدم در راه حذف خانواده از نظامات اجتماعی برداشته اند، خود بدترین ظلم را به زن و دیگر اعضای خانواده کرده اند و این خطا، خطای بخشودنی این نیست.

در بستر خانواده متعادل است که انسان می تواند سلامت جسمانی و روانی را داشته باشد. خانواده متعادل خانواده ایست که نقش ها در آن مشخص هست و هر کدام یک از اعضا بر اساس نقش های مبتنی بر جنسیت خود، وظایف خویش را انجام می دهد.

در خانواده متعادل، هر کدام یک از اعضاء، از حقوق دیگری باخبر است و سعی در ادای درست این حقوق دارد. هیچ کس حق دیگری را زیر پا نمی گذارد و اگر حقی هم از کسی ضایع شده باشد، تمامی اعضاء همت خویش را در از بین بردن نقصان های آن دارند. در این نوشتار بر اساس رساله حقوق امام سجاد (علیه السلام) به بیان حقوق اعضای خانواده بر یکدیگر می پردازیم.

بیان این نکته لازم است که حقوق برادر همان حقوق فرزندان خانواده نسبت به یک دیگر می باشد. (الله اعلم)


حق مادر

وَ اَمَّا حَقُّ اُمِّکَ
فَاَنْ تَعْلَمَ اَنَّهَا حَمَلَتْکَ
حَیْثُ لَا یَحْتَمِلُ اَحَدٌ اَحَداً
وَ اَعْطَتْکَ مِنْ ثَمَرَهِ قَلْبِهَا
مَا لَا یُعْطِی اَحَدٌ اَحَداً
وَ وَقَتْکَ بِجَمِیعِ جَوَارِحِهَا
وَ لَمْ تُبَالِ اَنْ تَجُوعَ وَ تُطْعِمَکَ
وَ تَعْطَشَ وَ تَسْقِیَکَ
وَ تَعْرَى وَ تَکْسُوَکَ
وَ تَضْحَى وَ تُظِلَّکَ
وَ تَهْجُرَ النَّوْمَ لِاَجْلِکَ
وَ وَقَتْکَ الْحَرَّ وَ الْبَرْدَ
لِتَکُونَ لَهَا
فَاِنَّکَ لَا تُطِیقُ شُکْرَهَا
 اِلَّا بِعَوْنِ اللَّهِ وَ تَوْفِیقِهِ.


ترجمه:

و اما حق مادرت این است که
بدانی او آنگاه که هیچکس حمل کسی را بر دوش خود نمی‌پذیرفت
تو را بر دوش خود پذیرفت
و از میوۀ دلش به تو داد
آن هنگام که کسی به تو چیزی از خویش نمی‌داد
و با تمام اعضایش از تو مراقبت کرد
او باکی نداشت که خود گرسنه بماند ولی تو را غذا بدهد
و نیز خود تشنه بماند ولی تو را سیراب نماید
خود چیزی برای پوشش نداشته باشد ولی تو را بپوشاند
خود در آفتاب بماند ولی تو را در سایه نگه دارد
او به خاطر تو بی خوابی کشید
و تو را از گرما و سرما حفظ نمود
تا اینکه تو فرزندی برای او باشی
از این رو توان سپاس گزاری از او را نداری
جز با کمک گرفتن و توفیق خواستن از خدا.

 حق پدر

وَ اَمَّا حَقُّ اَبِیکَ
فَاَنْ تَعْلَمَ اَنَّهُ اَصْلُکَ
وَ اَنَّهُ لَوْلَاهُ[۱] لَمْ تَکُنْ
فَمَهْمَا رَاَیْتَ فِی نَفْسِکَ [۲]مِمَّا یُعْجِبُکَ
فَاعْلَمْ اََنَّ اَبَاکَ اَصْلُ النِّعْمَهِ عَلَیْکَ
فِیهِ فَاحْمَدِ اللَّهَ
وَ اشْکُرْهُ عَلَى قَدْرِ ذَلِکَ
وَ لَا قُوَّهَ اِلَّا بِاللَّهِ.

ترجمه:

و اما حق پدرت این است که
بدانی او ریشه و اصل توست
و اگر او نبود، تو نیز نبودی
پس هرگاه در وجود خود چیزی دیدی که موجب تعجب توشد
بدان که پدرت اصل آن نعمت است بر تو
پس بدین خاطر،
خدا را به همان اندازه ستایش کرده و سپاس گزاری نما
و هیچ نیرویی جز از سوی خدا نیست.


حق فرزند

وَ اَمَّا حَقُّ وَلَدِکَ
فَاَنْ تَعْلَمَ اَنَّهُ مِنْکَ
وَ مُضَافٌ إِلَیْکَ فِی عَاجِلِ الدُّنْیَا بِخَیْرِهِ وَ شَرِّهِ
وَ اَنَکَ مَسْئُولٌ عَمَّا وُلِّیتَهُ بِهِ
مِنْ حُسْنِ الْاَدَبِ
وَ الدَّلَالَهِ عَلَى رَبِّهِ عَزَّ وَ جَلَّ
وَ الْمَعُونَهِ لَهُ عَلَى طَاعَتِهِ[۳]
فَاعْمَلْ فِی اَمْرِهِ
عَمَلَ مَنْ یَعْلَمُ اَنَّهُ مُثَابٌ عَلَى الْاِحْسَانِ إِلَیْهِ
مُعَاقَبٌ عَلَى الْاِسَاءَهِ اِلَیْهِ ۰


ترجمه:

و اما حق فرزندت این است که
بدانی او از توست
و تمامی خوبی‌ها و بدی‌های او در دنیا به تو نسبت داده می‌شود
و تو مسئول تربیت نیکو
راهنمایی او به سوی پروردگارش
و کمک کار او در عبادت خدایی.
پس با او به گونه‌ای رفتار کن که  
می دانی با احسان کردن به او پاداش خواهی دید
و با بدی به او نیز کیفر.

حق برادر

وَ اَمَّا حَقُّ اَخِیکَ
فَاَنْ تَعْلَمَ اَنَّهُ یَدُکَ وَ عِزُّکَ وَ قُوَّتُکَ
فَلَا تَتَّخِذْهُ سِلَاحاً عَلَى مَعْصِیَهِ اللَّهِ
وَ لَا عُدَّهَ لِلظُّلْمِ لِخَلْقِ اللَّهِ
وَ لَا تَدَعْ نُصْرَتَهُ عَلَى عَدُوِّهِ
وَ النَّصِیحَهَ لَهُ
فَاِنْ اَطَاعَ اللَّهَ[۴]
وَ اِلَّا فَلْیَکُنِ اللَّهُ اَکْرَمَ عَلَیْکَ مِنْهُ
وَ لَا قُوَّهَ اِلَّا بِاللَّهِ.


ترجمه:

و اما حق برادرت این است که
بدانی او دست تو، عزت تو و نیروی توست
پس او را سلاحی برای گناه
و وسیله‌ای برای ظلم به آفریدگان خدا قرار نده
و در برابر دشمنش او را تنها مگذار
و برای او خیرخواهی کن
در صورتی که او خداوند را اطاعت کند
و اگر این گونه نبود خداوند از او بر تو گرامی‌تر است
و هیچ نیرویی جز از خدا نیست.[۵]

پی نوشت:.[۱] ]من لا یحضره الفقیه: فَاِنَّکَ لَوْلَاهُ [[۲]. [ من لا یحضره الفقیه: رَأَیْتَ مِن نَفْسِکَ [[۳].  ]من لا یحضره الفقیه: الْمَعُونَهِ عَلَى طَاعَتِهِ [[۴] . [من لا یحضره الفقیه: اللَّهَ تعالی [[۵] . علی بن الحسین (علیه السلام)، رساله حقوق امام سجاد (علیه السلام)، مترجم: محمدحسین افشاری، قم: نشر مشهور، سوم، ۱۳۹۲.

نویسنده: محمدحسین افشاری

همچنین ببینید

خیانت زناشویی

شناسایی نگرش مشاوران خانواده نسبت به علل پیدایی روابط فرا زناشویی زوجین شهر تهران

خانواده، به‌عنوان یک نهاد ارزشمند به جهت کارکردهای بسیار مهمی که دارد در تمامی فرهنگ‌ها موردتوجه قرار گرفته است. پس لازم است هرآنچه که به ساختار خانواده آسیب می‌زند را به‌درستی شناخت و در مقام اصلاح آن برآمد. پدیده روابط فرازناشویی، به‌عنوان یکی از آسیب‌های خانواده، در چند دهه اخیر پیامدهای ناگواری را برای فرد، خانواده و جامعه به همراه داشته است. افسردگی، ازبین‌رفتن اعتماد همسر، طلاق عاطفی و جدایی از جمله پیامدهای این مسئله می‌باشد. این پژوهش برآن است که با بهره گیری از روش کیو، به تبیین الگوهای ذهنی مشاوران خانواده نسبت به عوامل پیدایی مسئله روابط فرازناشویی زوجین شهر تهران بپردازد. از آن روی که این روش، یکی از روش های کاربردی در کشف الگوهای ذهنی است از این روش بهره گرفته شده است. در این مطالعه، 15 مشاور خانواده مشارکت داشتند که در نهایت، 5 الگوی ذهنی (محیط گرایان، خانواده گرایان، باورگرایان، ارتباط گرایان و روان گرایان) به عنوان الگوی ذهنی در پیدایی این روابط کشف و تبیین گشته است. برای توصیف این 5 ذهنیت، از 34 عامل استخراج شده از پژوهش های علمی بهره گرفته شده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.